Inhoudsopgave 'Wiebelen en friemelen in de klas'

Alle prachtige illustraties hieronder zijn gemaakt door Ruud Bijman. Dit zijn de schetsen, in het boek staan de illustraties in kleur. Copyright © 2015: Uitgeverij Pica, Huizen | Alle rechten voorbehouden | www.uitgeverijpica.nl Uit: Wiebelen en friemelen in de klas. ISBN 9789491806575

Illustratie Ruud Bijman
Deel I Theorie

1. Laat je prikkelgevoelige kant eens zien

We kijken naar hoe jij zintuiglijke prikkels verwerkt, volgen het proces en leggen uit wat een ZiP-bril is. We vertellen wat ‘de portier’ met zintuiglijke prikkels doet. We leggen uit wat het betekent om onderprikkeld en overprikkeld te zijn en geven voorbeelden van gedrag in en buiten het klaslokaal dat daarbij hoort.

 

2. Houd jij van dubbele espresso of meer van groene thee?

We leggen uit hoe prikkelverwerking invloed heeft op je alertheid. Er wordt onderscheid gemaakt tussen leerlingen die wel of niet prikkels zelf proberen te beïnvloeden. We geven voorbeelden van gedrag dat daarbij hoort. Verder leggen we uit hoe de leerling door overprikkeling gestrest kan raken en welke gevolgen dat heeft voor gedrag in de klas.

 

3. De eerst schakel; de 7 zintuigen

We oefenen met de ZiP-bril. We bespreken de 7 zintuigen en laten zien hoe zij gedrag en keuzes in het algemeen beïnvloeden. Per zintuig geven we voorbeelden van het gedrag van onder- en overprikkelde leerlingen. Verder laten we zien dat iedereen een eigen beleving heeft van ‘de werkelijkheid’.

Deel II Aan de slag

4. Voordat je begint

Hier krijg je de gebruiksaanwijzing om strategieën op de juiste manier in te zetten. Met behulp van een stroomdiagram kies je een activerende of kalmerende strategie. We introduceren de ‘prikkelmeter’, waarmee de leerling kan leren hoe het zit met zijn behoefte aan prikkels. We geven antwoorden op praktische vragen.

 

5. Strategieën in het klaslokaal

We delen meer dan honderd strategieën met je, te gebruiken in het lokaal om de prikkelverwerking te verbeteren. De strategieën worden verdeeld in activerend en kalmerend en in strategieën die zittend op, staand naast een stoel en bewegend door het lokaal uitgevoerd kunnen worden.

 

6. Strategieën buiten het klaslokaal

Hier verlaten we het lokaal en bespreken we activerende en kalmerende strategieën op onder andere de gang, in de gymzaal, bij een bijeenkomst, op het speelplein en op straat. Verder besteden we aandacht aan bijzondere situaties, zoals een schoolreisje of in de bus naar een museum.

 

7. Meer over strategieën en hulpmiddelen

Verschillende strategieën worden toegelicht en we bespreken hulpmiddelen: wat doen ze, hoe kies je de juiste en waar koop je ze? We noemen een aantal onderzoeken, die laten zien dat de vermelde strategieën een heel positief effect hebben op het leren.

Deel III Wat kun je nog meer doen?

8. Inrichting van het klaslokaal

Hier bekijken we het klaslokaal door een ZiP-bril. We laten zien welke invloed inrichting heeft op de zintuiglijke prikkelverwerking en geven tips over hoe je dat kunt beïnvloeden. Er is aandacht voor de plek van de onder- en overprikkelde leerling in het lokaal en ook voor jouw eigen plek. Ook komt het organiseren van materialen aan bod.

 

9. Organiseer de klas

Hier vertellen we welke invloed een goede tafelopstelling heeft op werkvormen. Het organiseren van werk door de leerling komt aan bod en manieren om activerend en kalmerend instructies te geven. Ook komen vaste rituelen om aandacht te krijgen langs én manieren om die aandacht daarna ook nog eens te behouden.

 

10. Didactiek

We besteden aandacht aan concentratie en geven suggesties om meer beweging in je lessen te brengen. We geven voorbeelden van hoe leerlingen al hun zintuigen in kunnen zetten tijdens jouw lessen. We hebben het over leerdoelen, toetsen en testen en over het gebruik van humor in de les.

Deel IV De leerkracht met een ZiP-bril

11. Oefenen met casussen

Hier kun je oefenen met het typeren van de leerling met behulp van het stroomdiagram en met het kiezen van strategieën in en buiten de klas. Dit doe je aan de hand van zes herkenbare situaties.

 

12. Bij mij heeft hij daar helemaal geen last van, hoor!

Hier vertellen we hoe het kan dat jij een heel ander beeld van een leerling kunt hebben dan een collega of de ouder van het kind. We beschrijven hiervoor vier types van prikkelverwerking voor de ouder en de leerkracht en laten zien hoe de leerling op deze types reageert. We geven tips waarmee je beter kunt begrijpen dat er een verschillend beeld van de leerling is.