Let nou op!

Klik op de titel om de tekst te lezen.

Wij willen het wel van de daken schreeuwen: leerlingen leren beter door te bewegen!! Helaas gebeurt dat nog niet genoeg in de klas. Maar er is een prachtige verandering gaande.
Gelukkig ontdekken steeds meer leerkrachten dat meer bewegen echt niet zo spannend hoeft te zijn, met ingewikkelde toestellen en materialen. Meer bewegen tijdens de schooldag kan op een simpele manier. Laat je inspireren door dit filmpje.
Afhankelijk van zijn leeftijd en van de school, moet het kind huiswerk maken. Dat betekent plannen, maar vooral ook je hoofd erbij kunnen houden. Je moet langere periodes kunnen lezen, opzoeken, schrijven en/of informatie in je hoofd stampen.

 

Onderprikkeld

Het onderprikkelde kind heeft beweging nodig om zich vervolgens goed te kunnen concentreren op zijn huiswerk. Verslapt zijn aandacht? Zit hij met zijn hoofd in zijn handen een beetje naar het plafond te staren? Dan helpen de volgende tips:

Activeren tijdens huiswerk maken
  • Laat het kind eerst een kwartiertje op je saxofoon oefenen, een rondje fietsen of even stoeien. Die beweging en inspanning maken hem alert. Het moet niet te lang duren, omdat het kind dan te moe wordt om zich nog te kunnen concentreren.
  • Zorg ervoor dat de balans tussen stilzitten en bewegen past bij het kind. Een onderprikkeld kind moet voldoende momenten in de week hebben om te sporten en bewegen. Die activiteiten ondersteunen de momenten dat hij relatief stil moet zitten. Niet mogen sporten omdat het huiswerk niet af is, zorgt er vervolgens voor dat hij zich nog slechter op zijn huiswerk kan concentreren.
  • Luister naar muziek tijdens sommige huiswerkopdrachten. Zorg er voor dat het muziek is die hij door en door kent en die niet teveel tempowisselingen hebben die af kunnen leiden. Dus niet het nieuwste album van zijn favoriete groep, bewaar die voor een vreugdedansje wanneer hij zijn huiswerk af heeft.
  • Eet tussendoor knapperige snacks, die weinig of geen suiker bevatten. (Van suiker wordt je  – na een korte opleving- suf). Denk aan worteltjes, appel, nootjes en crackers.  Fris en knapperig activeert en flink kauwwerk zoals suikervrije kauwgum of gedroogde mango ook.
  • Drink water met citroen of limoen er in, zure limonade (zonder suiker) of ijswater. Dat geeft een oppepper. Door het met een rietje te drinken activeert het nog eens extra, omdat het zuigen ook activeert.
  • Stamp rijtjes of rekentafels staand of springend en loop heen en weer terwijl je hardop de leerstof opzegt. Nog beter; gooi met een bal tijdens het opzeggen van de rijtjes.
  • Verander van houding wanneer je al een tijdje zit  (alles behalve onderuit op bed, op de bank, of in een hangmat); ga staan aan het aanrecht of een hoge tafel om iets te schrijven; ga op je buik liggen, leunend op je ellebogen om iets te lezen;  loop heen en weer.
  • Maak je huiswerk in de keuken of woonkamer als je je beter kunt concentreren in een drukkere omgeving.
  • Loop af en toe heen en weer, wiebel op je stoel, kauw ergens op of ga op een grote bal zitten in plaats van op een comfortabele stoel.
  • Friemel ergens mee (een touwtje, Tangle, elastiekje). Dat kan je helpen alert te blijven terwijl je ergens naar kijkt, luistert of aan het lezen bent.
  • Bijt ergens op tijdens het leren. Daar zijn speciaal gemaakte kauwmaterialen voor verkrijgbaar.
  • Wissel af tussen soorten huiswerk (opdrachten maken, lezen, leren, rijtjes stampen).
  • Plan pauzes in en beweeg tijdens die pauzes.
  • Activeer je spieren af en toe door je platte handen heel hard tegen elkaar te duwen, stoel push-ups te doen of je even flink uit te rekken.
Overprikkeld

Het overprikkelde kind is snel afgeleid door de omgeving tijdens het maken van zijn huiswerk. Hij heeft last van geluiden en beelden in zijn omgeving, of is misschien nog gestrest van alle prikkels die hij gedurende de dag ervaren heeft. Dan helpen de volgende tips:

Kalmeren tijdens huiswerk maken
  • Adem een paar keer diep in en uit voordat je met elke taak begint.
  • Ontspan eerst even met een kop thee, voordat je je huiswerk gaat maken.
  • Zorg eerst goed voor jezelf voordat je aan de slag gaat. Wanneer je honger hebt of moet plassen is je lichaam helemaal gericht op deze prikkels en is ergens anders op concentreren geen prioriteit meer. Maar let op, eet niet teveel, met een hele volle maag beland je eerder in een hangmat voor een siësta dan achter je huiswerk.
  • Plan pauzes en ontspan tijdens die pauzes door even een stukje te lopen of wat te drinken.
  • Draag een gehoorbeschermer wanneer geluiden storend zijn.
  • Zet muziek op waar je aan gewend bent om achtergrondgeluiden te maskeren.
  • Maak je huiswerk aan een lege tafel.
  • Bedenkt goed wel uitzicht het beste helpt, een saaie muur of misschien toch het uitzicht naar de tuin of de straat.
  • Kies een ruimte waar je alleen kunt zijn, of maak afspraken met je huisgenoten over een tijd waar niet gesproken en minimaal heen en weer gelopen wordt.
  • Maak je huiswerk zoveel mogelijk op dezelfde plek.

 

Computer

Wanneer je huiswerk achter de computer maakt hebben wij nog deze tip; het programma f.lux zorgt ervoor dat het licht van je computer zich aanpast aan de tijd. Heel wat rustiger voor je ogen! Klik hier voor informatie (Engels) (Voor Windows, Mac, Linux, IPhone en IPad).

De rekentafels uit je hoofd leren, Engelse woordjes stampen, andere feiten uit je hoofd leren? Dat doe je het beste terwijl je beweegt. Heb je geen trampoline? Dan kan het ook op bed, op een luchtbed, op de bank, huppelend, springend… Je kunt ook een bal (over)gooien of stuiteren, of op een wiebelige ondergrond gaan staan.
fruitinfused.nl
Letten je leerlingen even niet op? Dan hebben ze misschien even een oppepper nodig. Leerlingen kunnen ‘onderprikkeld’ raken wanneer ze lang stilzitten en dan kunnen ze zich niet meer concentreren op hun werk. Water drinken kan helpen, vooral wanneer dat koud water is. Met een waterfles met infuser kun je nog veel meer oppeppende dingen toevoegen, zoals citroen, sinaasappel, kiwi of munt. Voor een ‘waterval aan mogelijkheden’ qua vorm, kleur, volwassen- of kinderflessen google je op ‘waterfles’ en ínfuser’. En vergeet de ijsklontjes niet!

Door humor te gebruiken, onthouden leerlingen informatie beter en langer.

ONZE TIP

Maak een moppentrommel: print mopjes of schrijf ze op een stukje papier, vouw ze dubbel en stop ze in de trommel. Laat leerlingen er ook mopjes in doen. Leerlingen mogen als beloning een papiertje uit de trommel pakken en aan de klas voorlezen.

Door te lachen kan de OVERPRIKKELDE leerling zich even ontladen en daardoor kalmeren. De ONDERPRIKKELDE leerling wordt er door geactiveerd.

We kregen een tijd geleden de vraag of het een goede strategie is om plakplastic op de ramen te doen om prikkels van buitenaf te weren. Wij delen daarover graag onze gedachten:

Wij denken dat plakplastic een erg definitieve oplossing is. Het is fijn om af en toe naar buiten te kunnen kijken. Je zult ook leerlingen hebben die de prikkels van buiten nodig hebben om beter te kunnen werken. Voor ONDER- en OVERPRIKKELDE leerlingen is afleiding soms fijn. En voor OVERPRIKKELDE kinderen kan het onprettig zijn om niet te kunnen overzien wat er precies gebeurd buiten.

 

Wat kun je doen?
  • Kijk vooral naar de momenten dat het echt nodig is om de prikkels weg te nemen.
  • Plissegordijnen kun je op elke hoogte instellen. Met plisse gordijnen heb je de keuze om wel of niet naar buiten te kunnen kijken en krijg je voldoende licht naar binnen.
  • Paneel gordijnen en vitrage nemen niet te veel licht weg.
  • Maak gordijnen aan een roede vast. Wanneer ze nodig zijn hang je de roedes op, aan haken in het kozijn.
  • Je kunt leerlingen die het meeste last hebben van prikkels van buiten, met hun rug naar het raam zetten.

Als je een leerling op deze manier over zijn tafel heen ziet hangen, dan kan er actie nodig zijn! Het hangt er natuurlijk wel vanaf wat je op dat moment aan het doen bent. Een leerling kan op deze manier best luisteren terwijl de leerkracht een verhaal voorleest. Maar als je voor het digibord een nieuw reken-onderdeel staat uit te leggen, dan moet er een tandje bij qua aandacht. Als je dus iets aan het doen bent waar de leerling zich goed op moet focussen, dan kun je hier het beste even ingrijpen.

 

WAT KUN JE NU DOEN?

Want hem er alleen weer bij roepen, is niet voldoende voor deze ONDERPRIKKELDE leerling.

  • Het meest sterke signaal is om de leerling ook even aan te (laten) tikken, naast dat je zijn naam noemt. Dan heb je direct goed contact met hem.
  • Zeg dat je ziet dat hij wat moeite heeft om goed alert bij de les te blijven en dat je hem daarbij gaat helpen.
  • Nodig andere kinderen die ook moeite hebben om alert te blijven, uit om mee te doen
  • Kies een van de strategieën ‘activeren op je stoel’ uit ons boek* (blz. 103-106), bijvoorbeeld:
    • Probeer de stoel op te tillen aan de zitting, terwijl je erop zit;
    • Zet je handen plat tegen elkaar, vingers naar boven gericht en duw ze zo stevig mogelijk tegen elkaar, herhaal 3x (blijf doorademen);
    • Doe de ‘rugleuning-rek’.

Dit zijn stille, niet storende strategieën, die geen extra hulpmiddelen vragen. Moedig leerlingen aan om deze strategieën zelfstandig toe te passen (of andere strategieën die goed voor jullie werken).

Onze prikkelmeter (gratis te downloaden via www.7zintuigen.nl/prikkelmeter) is een makkelijk hulpmiddel hierbij.

Op zoek naar meer tips & strategieën en wil je weten hoe dat werkt, onder- en overprikkeld zijn? In ons boek ‘Wiebelen en friemelen in de klas’ vind je alle informatie en meer dan 250 tips & strategieën.

De jongen op de foto zit duidelijk niet met zijn billen op de stoel in de klas. Maar dat wil niet zeggen dat hij niet aan het leren is. Hij krijgt meer informatie mee dan je in eerste instantie zou denken, zeker in deze houding. Heel veel spieren in zijn lichaam zijn actief in deze positie en dat zorgt ervoor dat hij super-alert kan blijven. Gewoon rechtop zittend op zijn stoel zal deze leerling hoe langer hoe meer in elkaar zakken en misschien zelfs onder zijn tafel eindigen. En dan ben je de leerling echt kwijt.

 

Onze tip

Bespreek samen met de leerlingen welke houdingen op welke lesmomenten acceptabel zijn. Ze moeten de leerling zelf en zijn omgeving natuurlijk niet storen. Een paar voorbeelden van posities waarin leerling prima kunnen opletten of werken:

  • Staand (als er gewerkt moet worden, dan staand aan een hoge tafel of kast)
  • Op de knieën op een stoel
  • Staand op een wiebelplank
  • Zittend of staand op een wiebelkussen
  • Schrijlings (stoel met de leuning naar voren gericht)
  • Met de armen leunend op de tafel (staand of op de knieën)
  • Eén voet op de grond, één knie op de stoel
  • Voet(en) op de stoel, armen om de knie (en)

Kijk ook eens voor jezelf wat prettige houdingen zijn om les te geven. Wil jij leunen, hangen of zitten? Het is leuk om dat uit te leggen aan de leerlingen. Zo ben jij een voorbeeld voor de leerlingen en komt het gesprek over prikkelbehoeften mooi op gang.

Leerlingen zitten op een dag best veel stil op hun stoelen.

ONZE TIP: Breng meer beweging in de les! Je kunt leerlingen laten staan voor een activiteit, maar ook op hun stoel is al heel veel mogelijk dat activerend werkt. Laat ze bijvoorbeeld proberen om hun stoel op te tillen, terwijl ze er nog op zitten. (Dit kan natuurlijk ook thuis aan de eettafel)

ONDERPRIKKELDE leerlingen worden geactiveerd door beweging, daardoor kunnen ze beter opletten. OVERPRIKKELDE leerlingen kunnen opgebouwde spanning (door storende prikkels) kwijt door te bewegen.