De Onderprikkelde Leerling

De informatie die nu volgt kun je ook lezen in ons boek. Daar geven we volop voorbeelden en achtergrondinformatie!

Onderprikkeld

De hersenen kunnen er voor kiezen om informatie minder of niet door te laten. Ze besluiten dan dat veel zintuiglijke prikkels ‘saai’ zijn. Dan word je je minder of helemaal niet bewust van bepaalde prikkels en ben je onderprikkeld. Soms is dat goed, wanneer je helemaal niet hoeft te reageren op die prikkels. Denk aan het gezoem van een airconditioner of het gevoel van je kleren op je huid. Daar hoef je verder niets mee, die informatie kun je makkelijk missen. Maar je kunt ─ wanneer je onderprikkeld bent ─ ook informatie missen die je wel nodig hebt. Je struikelt omdat je de tas op de grond niet gezien had of je ziet de bal niet aankomen tijdens een potje voetbal. Je lichaam heeft meer informatie ─ en dus zintuiglijke prikkels ─ nodig. Daar kun je naar op zoek gaan door meer te wiebelen en friemelen. Wanneer je dat niet doet, blijf je een beetje sloom en ben je dus niet alert.

De onderprikkelde leerling

Komt het volgende gedrag je bekend voor? Heb je een leerling waar drie of meer punten van toepassing zijn?

De leerling
  • is altijd ‘in de weer’
  • kan niet stil zitten voor zijn werk aan tafel
  • hangt meer ondersteboven dan dat hij rechtop op zijn stoel zit
  • stoort klasgenoten
  • stoort de leerkracht, praat bijvoorbeeld door instructies heen
  • mist vaak uitleg, doordat hij met andere dingen bezig is
  • weet niet altijd wat de opdracht is
  • wordt door klasgenoten gepest (ze irriteren zich aan zijn drukke gedrag)
  • is onhandig; botst tegen mensen en meubilair
  • is heel ruw bij sport en spel
  • laat zich door alles afleiden
  • rent door de gangen, in plaats van te lopen
  • wordt ontzettend sloom, wanneer het hem eindelijk lukt om langer dan twee minuten stil te zitten

Wat is hier aan de hand?

Als je drie of meer punten herkent hebt, dan heb je waarschijnlijk te maken met een leerling die onderprikkeld is.

Heb jij onderprikkelde leerlingen in je klas en kun je tips & strategieën gebruiken? Dat kunnen wij voor je regelen!

Wat Kunnen We Voor Je Doen?

Bekeken door de ZiP-bril: 'Jesse zit nooit stil!'

Een onderprikkelde leerling laat met zijn gedrag zien dat hij behoefte heeft aan meer zintuiglijke prikkels. Neem Jesse, hij voelt zijn lichaam beter wanneer hij veel beweegt. Dat helpt hem alerter te blijven, zodat hij beter kan opletten. Maar opletten is nogal moeilijk, omdat hij ook druk bezig is mogelijkheden te zoeken om te kunnen bewegen. Hij zit daarom nooit stil in de klas. Jesse botst vaak tegen klasgenoten op tijdens gym. Daardoor wil niemand hem in het team hebben en krijgt hij soms ruzie.

Welke oplossingen zijn er?

Bij Jesse hebben de volgende tips & strategieën geholpen:

  • Jesse krijgt nu, gedurende de schooldag, de kans om vaker te bewegen
    • Hij gaat materiaal bij een andere klas halen.
    • Krijgt de taak om opdrachten te kopiëren.
    • Hij deelt spullen uit in zijn klas.
    • Na het rennen en klimmen op het schoolplein, kan hij veel beter stilzitten. Daarom doet hij het werk, waar hij zich langer voor moet kunnen concentreren, vlak nadat het speelkwartier is geweest.
  • Hij schrijft veel netter wanneer hij dat staand doet, daarom mag hij regelmatig aan de hoge kast zijn schrijfwerk doen. Hij doet dit samen met een klasgenoot die op deze manier ook veel mooier kan schrijven. Tussen het schrijven door gaat hij even op zijn tenen staan, of wiebelt hij van voet naar voet.
  • Wanneer hij toch langer aan tafel moet zitten, haakt hij zijn benen om de stoelpoten en spant dan hard zijn beenspieren aan. Of hij doet ‘stoel push-ups’, daarna voelt hij zich minder onrustig en kan hij weer even verder werken.
  • In zijn laatje ligt een balletje waar hij in kan knijpen en een kauwketting waar hij op kan kauwen.
  • Klasgenoten weten waarom Jesse soms wat ruw is tijdens sport en spel. Ze laten het aan hem weten als hij té ruw is.

Het resultaat

Jesse kan nu zijn opdrachten afmaken, want hij gebruikt strategieën die hem helpen zich langer te concentreren. Die strategieën zijn niet storend want ze passen bij wat er in de klas gaande is. De sfeer in de klas is rustiger. Een aantal leerlingen hebben hem gevraagd om de ‘stoel-push-ups’ voor te doen en maken er nu ook gebruik van. De gymlessen en voetballen op het schoolplein gaan ook beter. De leerkracht heeft al gezegd dat het volgende rapport er een stuk beter uit zal zien.

Hoe voelt dat nou?

Hoe is het om onderprikkeld te zijn? Dat is wellicht lastiger om je voor te stellen als je doorgaans alles wel voelt, ziet en ruikt. Maar stel je eens voor dat je pijnstillers genomen hebt, omdat je met rugpijn of hoofdpijn toch aan het werk moet. Een ander voorbeeld is als je in een flow zit, je zit enorm geconcentreerd te werken of je gaat helemaal op in een boek. In al deze gevallen zullen veel prikkels langs je heen gaan:

  • het geluid van de post die door de brievenbus valt
  • iemand die aan je vraagt of je wat te drinken wilt
  • de kou, omdat je op de tocht zit
  • de geur van aangebrande toast
  • het gepiep van de hond die naar buiten wil
  • dat je eigenlijk naar de wc moet
  • de vlek op je bril

Je hebt dus nergens last van. Maar je mist wel signalen die belangrijk zijn; de toast brandt aan, je krijgt geen koffie en misschien laat de hond het straks op je nieuwe tapijt lopen….

Lees hier verder over de overprikkelde leerling.